BIOLOGIA - UKŁAD WYDALNICZY

Funkcje układu moczowego

- wydalanie (usuwanie zbędnych produktów przemiany materii) - osmoregulacja (regulacja ilości wody i soli mineralnych, aby były na równym poziomie)

Jakie są główne produkty przemiany materii?

CO2, H2O, mocznik

Przez co usuwane jest CO2?

Przez płuca

Przez co usuwana jest woda?

Przez nerki, płuca i skórę

Przez co usuwany jest mocznik?

Przez nerki i skórę

Gdzie zachodzi przemiana amoniaku w mniej toksyczny mocznik?

W wątrobie

Jak nazywamy cykl przemian prowadzących do wytworzenia mocznika?

Cyklem mocznikowym

Dlaczego mocznik jest usuwany z organizmu?

Aby utrzymać homeostazę oraz unikniknąć zatrucia organizmu

Z czego zbudowany jest układ moczowy?

Z parzystych nerek, moczowodów, pęcherza moczowego i cewki moczowej.

Co robią nerki?

Oczyszczają krew z niewłaściwych substancji oraz produkują mocz

Co robią moczowody?

Odprowadzają mocz z nerek do pęcherza moczowego

Co robi pęcherz moczowy?

Gromadzi mocz, który spływa z moczowodów. (ok. 1l)

Co robi cewka moczowa?

Wyprowadza mocz na zewnątrz

Z czego składa się nerka?

Z 2 warstw (kora nerkowa i rdzeń nerkowy), miedniczki nerkowej, tętnicy i żyły nerkowej i jest zbudowana z ponad miliona nefronów

Co to kora nerkowa?

Warstwa zewnętrza nerki

Co to rdzeń nerkowy?

Warstwa wewnętrzna nerki

Co robi żyła nerkowa?

Odprowadza oczyszczoną krew

Co robi tętnica nerkowa?

Dostarcza krew, która będzie oczyszczana

Na co dzieli się ciałko nerkowe?

Na kłębuszek nerkowy i torebkę kłębuszka

Na co dzieli się kanalik nerkowy?

Na kanalik I rzędu, kanalik II rzędu i pętle nefronu

Budowa nefronu

tętniczki (odprowadzająca i doprowadzająca), ciałko nerkowe, kanalik nerkowy i kanalik zbiorczy

Z jakich 3 etapów składa się powstawanie moczu?

Filtracja, resorpcja i sekrecja

Opis filtracji

Zachodzi w ciałkach nerkowych, tętniczka doprowadzająca doprowadza krew do kłębuszka, następuje stłoczenie krwi, które powoduje zwiększenie ciśnienia krwi, a część osocza przenika do torebki kłębuszka. W ten sposób powstaje mocz pierwotny

Opis resorpcji

Zachodzi w kanaliku nerkowym, polega na wchłanianiu związków, które są potrzebne organizmowi (głównie woda, sole mineralne)

Opis sekrecji

Zachodzi w kanaliku nerkowym, polega na wydzielaniu do moczu ostatecznego dodatkowych substancji (np. jony wodoru)

Droga moczu ostatecznego

Po resorpcji i sekrecji trafia do kanalika zbiorczego, następnie do miedniczek nerkowych, a z nich do moczowodów. Potem, dzięki skurczom do pęcherza moczowego. Dzięki ośrodkowi wydalania następuje rozluźnienie mięśni cewki moczowej i wydalenie moczu.

Co powoduje ADH?

Powoduje zwiększenie wchłaniania zwrotnego wody w kanalikach nerkowych (wydzielany przez przysadkę)

Co robi erytropoetyna?

Jest to hormon produkowany przez nerki, pobudza produkcję erytrocytów w szpiku kostnym

Dzięki jakim badaniom rozpoznajemy choroby układu moczowego?

Badań ogólnych moczu, USG jamy brzusznej czy Urografii (wprowadzanie substancji cieniującej)

Co nam daje USG jamy brzusznej?

Umożliwia obrazową ocenę narządów układu moczowego, pozwala wykryć guzy, torbiele i kamienie nerkowe.

Co nam daje urografia?

Obserwację nieprawidłowości w budowie narządów, trudności w przepływie moczu albo krwi, pomaga wykryć guzy, torbiele czy krwiaki.

Ciężar właściwy moczu

Zbyt duży może świadczyć o odwodnieniu, zbyt mały o niewydolności nerek

Zakażenia dróg moczowych

Przyczyny: zakażenie bakteryjne, wirusowe lub grzybicze, Droga zakaźna: z powierzchni skóry lub z odbytnicy do cewki, Profilaktyka: picie wody, pamiętać o zasadach higieny

Kamica nerkowa

Powstawanie kamieni, Przyczyny: przetrzymywanie moczu, picie małej ilości wody, Profilaktyka: picie odpowiedniej ilości wody, unikanie siedzącego trybu życia

Niewydolność nerek

Praca nerek jest zaburzona, Przyczyny: choroby lub uszkodzenia nerek, Profilaktyka: regularne badania, kontrola ciśnienia we krwi, ograniczenie ilości soli w diecie Objawy: brak apetytu, obrzęki, krótki oddech

Dializa

Leczenie stosowane, gdy nerki przestają pracować. Polega na oczyszczaniu krwi za pomocą błony PÓŁprzepuszczalnej. Rodzajem dializy jest hemodializa, w której stosuje się dializator.