fizyka rau full

Jak wygląda wykres przyspieszenia od czasu w ruchu jednostajnie przyspieszonym?

Jest to linia pozioma, ponieważ przyspieszenie jest stałe: a = const.

Jak wygląda wykres prędkości od czasu w ruchu jednostajnym?

Jest to linia pozioma, ponieważ prędkość jest stała: v = const.

Jak wygląda wykres drogi od czasu w ruchu jednostajnym?

Jest to linia prosta rosnąca liniowo, bo droga jest proporcjonalna do czasu.

Jak wygląda wykres prędkości od czasu w ruchu jednostajnie przyspieszonym?

Jest to linia prosta rosnąca lub malejąca liniowo, ponieważ prędkość zmienia się równomiernie w czasie.

Co to jest ruch jednostajnie przyspieszony?

To ruch, w którym przyspieszenie jest stałe, a prędkość zmienia się o jednakowe wartości w jednakowych odstępach czasu.

Co to jest przyspieszenie?

Przyspieszenie określa zmianę prędkości w czasie. Jest wielkością wektorową.

Co to jest prędkość?

Prędkość określa zmianę położenia ciała w czasie. Jest wielkością wektorową.

Co to jest przemieszczenie?

Przemieszczenie to wektor od położenia początkowego do końcowego ciała.

Co to jest droga?

Droga to długość toru przebytego przez ciało.

Czym różni się droga od przemieszczenia?

Droga jest skalarem i zależy od toru ruchu, a przemieszczenie jest wektorem od punktu początkowego do końcowego.

Co to jest układ odniesienia?

To ciało lub układ ciał, względem którego opisujemy położenie i ruch innych ciał.

Co to jest tor ruchu?

Tor ruchu to linia, po której porusza się ciało.

Co to jest ruch po okręgu?

To ruch, którego torem jest okrąg

Co to jest przyspieszenie dośrodkowe?

To przyspieszenie zmieniające kierunek prędkości w ruchu po okręgu, skierowane do środka okręgu.

Podaj I zasadę dynamiki Newtona.

Jeżeli na ciało nie działa siła wypadkowa albo siły się równoważą, ciało pozostaje w spoczynku lub porusza się ruchem jednostajnym prostoliniowym.

Podaj II zasadę dynamiki Newtona.

Przyspieszenie ciała jest wprost proporcjonalne do siły wypadkowej i odwrotnie proporcjonalne do masy ciała.

Podaj III zasadę dynamiki Newtona.

Jeżeli jedno ciało działa na drugie siłą, to drugie działa na pierwsze siłą o tej samej wartości i kierunku, ale przeciwnym zwrocie.

Co to jest siła?

Siła to wielkość wektorowa opisująca oddziaływanie między ciałami

Co to jest masa?

Masa jest miarą bezwładności ciała, czyli oporu wobec zmiany stanu ruchu.

Co to jest bezwładność?

Bezwładność to cecha ciała polegająca na zachowywaniu spoczynku albo ruchu jednostajnego prostoliniowego.

Co to jest siła ciężkości?

To siła, z jaką Ziemia przyciąga ciało.

Co to jest ciężar ciała?

Ciężar to siła grawitacji działająca na ciało.

Co to jest siła tarcia?

To siła działająca przeciwnie do ruchu lub próby ruchu ciała względem powierzchni.

Co to jest pęd?

Pęd to iloczyn masy i prędkości ciała. Jest wielkością wektorową.

Podaj zasadę zachowania pędu.

Jeżeli na układ nie działa siła zewnętrzna, całkowity pęd układu pozostaje stały.

Podaj przykłady zasady zachowania pędu.

Zderzenia ciał, odrzut broni, ruch rakiety i rozdzielenie się łyżwiarzy po odepchnięciu.

Co to jest siła sprężystości?

To siła pojawiająca się przy odkształceniu sprężystym, skierowana tak, aby przywrócić ciało do poprzedniego kształtu.

Co to jest bryła sztywna?

To ciało, którego punkty zachowują stałe odległości między sobą.

Co to jest ruch obrotowy?

To ruch, w którym punkty ciała poruszają się po okręgach wokół osi obrotu.

Co to jest prędkość kątowa?

Prędkość kątowa określa, jak szybko zmienia się kąt obrotu ciała.

Co to jest przyspieszenie kątowe?

Przyspieszenie kątowe określa, jak szybko zmienia się prędkość kątowa.

Co to jest moment siły?

Moment siły opisuje zdolność siły do wywołania obrotu ciała względem osi.

Od czego zależy moment siły?

Od wartości siły oraz ramienia siły, czyli odległości linii działania siły od osi obrotu.

Co to jest moment bezwładności?

Moment bezwładności jest miarą bezwładności ciała w ruchu obrotowym.

Co wpływa na wartość momentu bezwładności ciała?

Masa ciała, rozmieszczenie masy względem osi obrotu, odległość od osi, kształt ciała i położenie osi obrotu.

Co to jest moment pędu?

Moment pędu opisuje ruch obrotowy ciała i zależy od momentu bezwładności oraz prędkości kątowej.

Podaj zasadę zachowania momentu pędu.

Jeżeli na układ nie działa zewnętrzny moment siły, całkowity moment pędu układu pozostaje stały.

Podaj warunek równowagi bryły sztywnej.

Bryła jest w równowadze, gdy suma sił i suma momentów sił działających na nią są równe zero.

Co to jest praca w fizyce?

Praca to przekaz energii przez siłę działającą na ciało podczas przemieszczenia.

Co to jest energia?

Energia to zdolność ciała lub układu do wykonania pracy.

Co to jest energia kinetyczna?

To energia związana z ruchem ciała.

Co to jest energia potencjalna?

To energia związana z położeniem ciała w polu sił, na przykład w polu grawitacyjnym.

Co to jest energia mechaniczna?

To suma energii kinetycznej i potencjalnej.

Podaj zasadę zachowania energii mechanicznej.

Jeżeli działają tylko siły zachowawcze, całkowita energia mechaniczna układu pozostaje stała.

Co to jest moc?

Moc określa szybkość wykonywania pracy lub przekazywania energii.

Kiedy siła jest zachowawcza?

Siła jest zachowawcza, gdy jej praca nie zależy od drogi, tylko od położenia początkowego i końcowego.

Podaj przykład siły zachowawczej.

Przykładem jest siła grawitacji oraz siła sprężystości.

Kiedy siła jest niezachowawcza?

Siła jest niezachowawcza, gdy jej praca zależy od drogi ruchu.

Podaj przykład siły niezachowawczej.

Przykładem jest siła tarcia.

Co to jest układ inercjalny?

To układ odniesienia, w którym spełniona jest I zasada dynamiki Newtona.

Co to jest układ nieinercjalny?

To układ poruszający się z przyspieszeniem względem układu inercjalnego.

Co to jest siła bezwładności?

To pozorna siła pojawiająca się w układach nieinercjalnych, wynikająca z przyspieszenia układu odniesienia.

Co to jest ruch drgający?

To ruch okresowy wokół położenia równowagi.

Co to jest amplituda drgań?

Amplituda to maksymalne wychylenie z położenia równowagi.

Co to jest okres drgań?

Okres to czas jednego pełnego drgania.

Co to jest częstotliwość drgań?

Częstotliwość to liczba drgań wykonanych w jednostce czasu.

Co to są drgania harmoniczne?

To drgania, w których wychylenie zmienia się sinusoidalnie w czasie.

Jak wygląda wykres prędkości od czasu w drganiach harmonicznych?

Jest sinusoidalny lub cosinusoidalny

Od czego zależy maksymalna prędkość w drganiach harmonicznych?

Od amplitudy i częstości kołowej: im większa amplituda lub częstość, tym większa prędkość maksymalna.

Co to jest rezonans?

Rezonans to silny wzrost amplitudy drgań, gdy częstotliwość wymuszenia jest równa lub bliska częstotliwości własnej układu.

Podaj przykład rezonansu.

Rozhuśtanie huśtawki, drgania mostu lub wzmacnianie dźwięku w instrumencie.

Co to są drgania tłumione?

To drgania, których amplituda maleje w czasie wskutek strat energii.

Co to są drgania wymuszone?

To drgania wywołane działaniem okresowej siły zewnętrznej.

Co to jest fala?

Fala to rozchodzące się zaburzenie przenoszące energię, ale nieprzenoszące materii jako całości.

Co to jest fala mechaniczna?

To fala, która do rozchodzenia się potrzebuje ośrodka materialnego.

Co to jest fala poprzeczna?

To fala, w której drgania są prostopadłe do kierunku rozchodzenia się fali.

Co to jest fala podłużna?

To fala, w której drgania są równoległe do kierunku rozchodzenia się fali.

Co to jest długość fali?

To odległość między najbliższymi punktami fali drgającymi zgodnie w tej samej fazie.

Co to jest częstotliwość fali?

To liczba pełnych drgań w jednostce czasu.

Co to jest prędkość fali?

To szybkość rozchodzenia się zaburzenia w ośrodku.

Co to jest interferencja fal?

To nakładanie się fal prowadzące do ich wzmocnienia lub wygaszenia.

Co to jest dyfrakcja?

To ugięcie fali na przeszkodzie lub szczelinie.

Co to jest fala stojąca?

To fala powstała przez nałożenie dwóch fal o tej samej częstotliwości i amplitudzie, biegnących w przeciwnych kierunkach.

Co to są węzły fali stojącej?

To punkty, w których amplituda drgań jest równa zero.

Co to są strzałki fali stojącej?

To punkty, w których amplituda drgań jest maksymalna.

Co to jest dźwięk?

Dźwięk to fala mechaniczna podłużna rozchodząca się w ośrodku sprężystym.

Co to jest efekt Dopplera?

To zmiana odbieranej częstotliwości fali, gdy źródło i obserwator poruszają się względem siebie.

Podaj podstawowe założenia kinetyczno-molekularnej teorii gazów.

Gaz składa się z cząsteczek w ciągłym chaotycznym ruchu, zderzenia są sprężyste, a objętość cząsteczek i oddziaływania między nimi często pomija się.

Co to jest gaz doskonały?

To model gazu, w którym cząsteczki traktuje się jak punkty materialne, a ich zderzenia są sprężyste.

Skąd bierze się ciśnienie gazu?

Ciśnienie gazu wynika ze zderzeń cząsteczek gazu ze ściankami naczynia.

Co oznacza temperatura w teorii kinetycznej?

Temperatura jest miarą średniej energii kinetycznej chaotycznego ruchu cząsteczek.

Podaj równanie Clapeyrona.

Równanie Clapeyrona dla gazu doskonałego ma postać pV = nRT, gdzie p to ciśnienie, V objętość, n liczba moli, R stała gazowa, T temperatura.

Co to jest mol?

Mol to ilość substancji zawierająca liczbę Avogadra cząstek.

Co to jest liczba Avogadra?

To liczba cząstek znajdujących się w jednym molu substancji.

Co to jest układ termodynamiczny?

To wyodrębniona część materii, którą opisujemy w termodynamice.

Co opisuje stan termodynamiczny?

Stan termodynamiczny opisują wielkości takie jak temperatura, ciśnienie i objętość.

Co to jest ciepło?

Ciepło to energia przekazywana między ciałami z powodu różnicy temperatur.

Co to jest energia wewnętrzna?

To suma energii kinetycznych i potencjalnych cząsteczek układu.

Podaj I zasadę termodynamiki.

Zmiana energii wewnętrznej układu jest równa ciepłu dostarczonemu do układu plus praca wykonana nad układem.

Co wynika z I zasady termodynamiki dla przemiany izotermicznej gazu doskonałego?

W przemianie izotermicznej temperatura jest stała, więc energia wewnętrzna gazu doskonałego się nie zmienia: ΔU = 0. Dlatego ciepło jest związane z pracą gazu.

Podaj II zasadę termodynamiki.

Ciepło samorzutnie przepływa od ciała cieplejszego do chłodniejszego, a nie odwrotnie.

Co to jest entropia?

Entropia jest miarą nieuporządkowania układu lub liczby możliwych mikroskopowych stanów układu.

Co to jest przemiana izotermiczna?

To przemiana zachodząca przy stałej temperaturze.

Co to jest przemiana izobaryczna?

To przemiana zachodząca przy stałym ciśnieniu.

Co to jest przemiana izochoryczna?

To przemiana zachodząca przy stałej objętości.

Co to jest przemiana adiabatyczna?

To przemiana zachodząca bez wymiany ciepła z otoczeniem.

Co to jest silnik cieplny?

To urządzenie zamieniające część pobranego ciepła na pracę mechaniczną.

Co to jest sprawność silnika?

Sprawność określa, jaka część pobranego ciepła została zamieniona na pracę użyteczną.

Co to jest ładunek elektryczny?

Ładunek elektryczny to właściwość ciał odpowiedzialna za oddziaływania elektryczne.

Podaj zasadę zachowania ładunku.

Całkowity ładunek elektryczny układu izolowanego pozostaje stały.

Podaj prawo Coulomba.

Siła elektrostatyczna między dwoma ładunkami punktowymi jest proporcjonalna do iloczynu ładunków i odwrotnie proporcjonalna do kwadratu odległości między nimi.

Co to jest pole elektryczne?

To przestrzeń, w której na ładunek elektryczny działa siła elektryczna.

Co to jest natężenie pola elektrycznego?

To siła działająca na jednostkowy ładunek dodatni umieszczony w polu elektrycznym.

Co to jest potencjał elektryczny?

Potencjał określa energię potencjalną jednostkowego ładunku w danym punkcie pola.

Co to jest napięcie elektryczne?

Napięcie to różnica potencjałów elektrycznych między dwoma punktami.

Co to jest prąd elektryczny?

Prąd elektryczny to uporządkowany ruch ładunków elektrycznych.

Co to jest natężenie prądu?

To ilość ładunku przepływająca przez przekrój przewodnika w jednostce czasu.

Co to jest opór elektryczny?

Opór opisuje, jak bardzo przewodnik utrudnia przepływ prądu.

Podaj prawo Ohma.

Natężenie prądu płynącego przez przewodnik jest proporcjonalne do napięcia i odwrotnie proporcjonalne do oporu.

Co to jest kondensator?

To układ przewodników służący do gromadzenia ładunku i energii pola elektrycznego.

Co to jest pojemność elektryczna?

Pojemność określa zdolność przewodnika lub kondensatora do gromadzenia ładunku.

Podaj prawo Gaussa dla elektryczności.

Strumień pola elektrycznego przez powierzchnię zamkniętą jest równy ładunkowi wewnątrz tej powierzchni podzielonemu przez przenikalność elektryczną próżni ε0.

Do czego służy prawo Gaussa?

Pozwala obliczać pole elektryczne dla układów o dużej symetrii, na przykład kuli, walca lub płaszczyzny.

Co jest źródłem pola magnetycznego?

Źródłem pola magnetycznego są poruszające się ładunki, czyli prąd elektryczny, oraz magnesy.

Co to jest pole magnetyczne?

To przestrzeń, w której działają siły magnetyczne na poruszające się ładunki, przewodniki z prądem lub magnesy.

Co to jest indukcja magnetyczna?

Indukcja magnetyczna B opisuje pole magnetyczne, jego kierunek i zwrot oraz siłę działania pola.

Jaka jest jednostka indukcji magnetycznej?

Jednostką indukcji magnetycznej jest tesla, oznaczana T.

Co to jest siła Lorentza?

To siła działająca na ładunek poruszający się w polu magnetycznym.

Co to jest siła elektrodynamiczna?

To siła działająca na przewodnik z prądem umieszczony w polu magnetycznym.

Co to jest strumień magnetyczny?

Strumień magnetyczny opisuje ilość pola magnetycznego przenikającego przez daną powierzchnię.

Co to jest indukcja elektromagnetyczna?

To zjawisko powstawania siły elektromotorycznej w obwodzie wskutek zmiany strumienia magnetycznego.

Podaj prawo Faradaya.

Indukowana siła elektromotoryczna zależy od szybkości zmiany strumienia magnetycznego.

Podaj regułę Lenza.

Prąd indukowany ma taki kierunek, że przeciwdziała przyczynie, która go wywołała.

Co opisują równania Maxwella?

Opisują zależności między polem elektrycznym, polem magnetycznym, ładunkami i prądami.

Co to jest fala elektromagnetyczna?

To rozchodzące się w przestrzeni zmienne pole elektryczne i magnetyczne.

Co to jest widmo elektromagnetyczne?

To zakres wszystkich fal elektromagnetycznych, od fal radiowych do promieniowania gamma.

Co to jest światło?

Światło to fala elektromagnetyczna widzialna dla człowieka.

Jaka jest prędkość światła w próżni?

Około 300 000 km/s i jest stała dla wszystkich obserwatorów inercjalnych.

Podaj postulat względności Einsteina.

Prawa fizyki mają taką samą postać we wszystkich układach inercjalnych.

Podaj postulat stałości prędkości światła.

Prędkość światła w próżni jest taka sama dla wszystkich obserwatorów inercjalnych.

Co to jest dylatacja czasu?

To zjawisko wolniejszego upływu czasu w układzie poruszającym się względem obserwatora.

Co to jest skrócenie długości?

To zjawisko zmniejszenia długości ciała poruszającego się względem obserwatora w kierunku ruchu.

Co oznacza E = mc²?

Masa i energia są równoważne

Co to jest optyka?

Optyka to dział fizyki zajmujący się światłem i jego oddziaływaniem z materią.

Podaj prawo odbicia światła.

Kąt odbicia jest równy kątowi padania, a promień padający, odbity i normalna leżą w jednej płaszczyźnie.

Co to jest załamanie światła?

To zmiana kierunku rozchodzenia się światła przy przejściu między ośrodkami.

Podaj prawo załamania światła.

Prawo załamania opisuje zależność między kątami padania i załamania oraz współczynnikami załamania ośrodków.

Co to jest współczynnik załamania?

Określa, ile razy światło zwalnia w danym ośrodku względem próżni.

Co to jest całkowite wewnętrzne odbicie?

To zjawisko, gdy światło przechodząc z ośrodka gęstszego do rzadszego całkowicie odbija się od granicy ośrodków.

Co to jest soczewka skupiająca?

To soczewka, która skupia promienie równoległe w ognisku.

Co to jest soczewka rozpraszająca?

To soczewka, która powoduje rozbieganie się promieni świetlnych.

Co to jest ognisko soczewki?

To punkt, w którym przecinają się promienie po przejściu przez soczewkę skupiającą albo ich przedłużenia dla soczewki rozpraszającej.

Co to jest dyspersja światła?

To zależność współczynnika załamania od długości fali, powodująca rozszczepienie światła.

Co to jest interferencja światła?

To nakładanie się fal świetlnych prowadzące do jasnych i ciemnych prążków.

Co to jest dyfrakcja światła?

To ugięcie światła na przeszkodzie lub szczelinie.

Co to jest polaryzacja światła?

To uporządkowanie kierunku drgań fali świetlnej.

Co to jest foton?

Foton to kwant promieniowania elektromagnetycznego, czyli najmniejsza porcja energii światła.

Od czego zależy energia fotonu?

Energia fotonu zależy od częstotliwości promieniowania.

Co to jest efekt fotoelektryczny?

To wybijanie elektronów z powierzchni metalu przez światło o odpowiednio dużej częstotliwości.

Co to jest praca wyjścia?

To minimalna energia potrzebna do wybicia elektronu z metalu.

Co to jest dualizm korpuskularno-falowy?

To własność światła i cząstek polegająca na tym, że mogą zachowywać się zarówno jak fala, jak i jak cząstka.

Co to są fale de Broglie’a?

To fale materii przypisane poruszającym się cząstkom.

Co oznacza kwantyzacja energii?

Oznacza, że energia może przyjmować tylko określone, dyskretne wartości.

Co to jest jądro atomowe?

To część atomu złożona z protonów i neutronów, skupiająca prawie całą masę atomu.

Co to są izotopy?

To atomy tego samego pierwiastka mające tę samą liczbę protonów, ale różną liczbę neutronów.

Co to jest promieniotwórczość?

To samorzutna przemiana niestabilnych jąder atomowych połączona z emisją promieniowania.

Co to jest promieniowanie alfa?

To strumień jąder helu.

Co to jest promieniowanie beta?

To strumień elektronów lub pozytonów.

Co to jest promieniowanie gamma?

To wysokoenergetyczne promieniowanie elektromagnetyczne.

Co to jest czas połowicznego rozpadu?

To czas, po którym rozpada się połowa jąder promieniotwórczych w próbce.

Co to jest rozszczepienie jądra?

To podział ciężkiego jądra na lżejsze fragmenty z wydzieleniem energii.

Co to jest synteza jądrowa?

To łączenie lekkich jąder w cięższe z wydzieleniem energii.

Na czym polega dyfrakcja światła?

Dyfrakcja światła polega na ugięciu i rozchodzeniu się światła za przeszkodą lub szczeliną, szczególnie gdy rozmiar przeszkody albo szczeliny jest porównywalny z długością fali.

Kiedy należy stosować transformacje Lorentza?

Transformacje Lorentza stosuje się przy opisie zjawisk w układach poruszających się względem siebie z prędkościami bliskimi prędkości światła

Jak wygląda wykres widmowej zdolności emisyjnej ciała doskonale czarnego i ciała rzeczywistego przy tej samej temperaturze?

Dla ciała doskonale czarnego wykres ma maksimum zgodne z prawem Plancka. Ciało rzeczywiste emituje słabiej, więc jego wykres leży niżej, zwykle ma podobny kształt, ale mniejszą wartość emisji.

Jak zmienia się maksimum promieniowania ciała doskonale czarnego ze wzrostem temperatury?

Przy wzroście temperatury maksimum przesuwa się w stronę krótszych długości fali, a całkowita emitowana energia rośnie.

Wymień podstawowe oddziaływania występujące w przyrodzie.

Podstawowe oddziaływania to: grawitacyjne, elektromagnetyczne, silne jądrowe i słabe jądrowe.

Co to jest oddziaływanie grawitacyjne?

To oddziaływanie między ciałami posiadającymi masę

Co to jest oddziaływanie elektromagnetyczne?

To oddziaływanie między ładunkami elektrycznymi i prądami

Co to jest oddziaływanie silne?

To oddziaływanie utrzymujące protony i neutrony w jądrze atomowym

Co to jest oddziaływanie słabe?

To oddziaływanie odpowiedzialne między innymi za niektóre przemiany promieniotwórcze, na przykład rozpady beta

Co to jest defekt masy?

Defekt masy to różnica między sumą mas swobodnych nukleonów tworzących jądro a rzeczywistą masą jądra.

Jak obliczamy defekt masy jądra?

Defekt masy liczymy jako Δm = Z·mp + (A−Z)·mn − mjądra, gdzie Z to liczba protonów, A liczba nukleonów, mp masa protonu, mn masa neutronu.

Co oznacza defekt masy fizycznie?

Defekt masy odpowiada energii wiązania jądra

Narysuj wektory w ruchu po okręgu.

Wektor prędkości v jest styczny do toru, a przyspieszenie dośrodkowe a_d i siła dośrodkowa F_d są skierowane do środka okręgu.

Jaki jest kierunek prędkości w ruchu po okręgu?

Wektor prędkości jest w każdej chwili styczny do okręgu i prostopadły do promienia.

Jaki jest kierunek przyspieszenia dośrodkowego?

Jest skierowane promieniowo do środka okręgu i prostopadłe do chwilowej prędkości.

Narysuj wektory w rzucie poziomym.

Prędkość pozioma v_x jest stała i skierowana poziomo, przyspieszenie g jest pionowo w dół, a prędkość całkowita jest styczna do toru i skierowana ukośnie w dół.

Narysuj wektory w rzucie ukośnym w najwyższym punkcie.

W najwyższym punkcie v_y = 0, prędkość v jest pozioma, a przyspieszenie g nadal jest pionowo w dół.

Jakie siły działają na ciało leżące na poziomym podłożu?

Siła ciężkości mg działa pionowo w dół, a siła nacisku podłoża N pionowo w górę

Jakie siły działają na ciało zsuwające się po równi pochyłej?

Ciężar mg działa pionowo w dół, reakcja podłoża N jest prostopadła do równi, a tarcie działa wzdłuż równi przeciwnie do ruchu.

Jak rozkłada się ciężar na równi pochyłej?

Składowa równoległa do równi wynosi mg sin α, a prostopadła do równi mg cos α.

Narysuj parę sił akcji i reakcji.

Jeśli ciało A działa na B siłą F_AB, to B działa na A siłą F_BA o tej samej wartości i przeciwnym zwrocie

Dlaczego siły z III zasady Newtona się nie równoważą?

Ponieważ działają na dwa różne ciała, a nie na jedno ciało.

Jaki jest kierunek momentu siły?

Kierunek momentu siły jest prostopadły do płaszczyzny wyznaczonej przez ramię i siłę

Narysuj moment siły na przykładzie klamki.

Oś obrotu jest w zawiasach, ramię siły to prostopadła od osi do linii działania siły, a największy moment uzyskuje się naciskając prostopadle jak najdalej od osi.

Podaj przykład zasady zachowania momentu pędu.

Łyżwiarka przyciągająca ręce do ciała zmniejsza moment bezwładności i zwiększa prędkość kątową.

Jak zmienia się energia kinetyczna przy dwukrotnym wzroście prędkości?

Ponieważ E_k = mv²/2, po dwukrotnym wzroście prędkości energia kinetyczna rośnie czterokrotnie.

Jak wygląda wykres energii potencjalnej sprężyny od wychylenia?

Jest parabolą skierowaną w górę, ponieważ E_p = kx²/2

Jak wygląda wymiana energii w drganiach harmonicznych?

W skrajnych położeniach energia potencjalna jest maksymalna, a kinetyczna równa zero

Narysuj zależność x(t), v(t), a(t) w drganiach harmonicznych.

Wszystkie są sinusoidalne

Jaki jest związek przyspieszenia z wychyleniem w ruchu harmonicznym?

Przyspieszenie jest proporcjonalne do wychylenia i przeciwnie skierowane: a = -ω²x.

Co oznacza częstotliwość własna układu?

To częstotliwość, z jaką układ drga sam po jednorazowym wychyleniu, bez okresowej siły zewnętrznej.

Narysuj falę poprzeczną.

Kierunek drgań cząstek jest prostopadły do kierunku rozchodzenia się fali: drgania góra-dół, fala biegnie poziomo.

Narysuj falę podłużną.

Drgania cząstek są równoległe do kierunku rozchodzenia się fali

Narysuj falę stojącą i podpisz elementy.

Na rysunku zaznacz węzły o amplitudzie zero i strzałki o amplitudzie maksymalnej

Jaka jest odległość między sąsiednimi węzłami fali stojącej?

Odległość między sąsiednimi węzłami wynosi połowę długości fali: λ/2.

Jaka jest odległość między węzłem a najbliższą strzałką?

Wynosi jedną czwartą długości fali: λ/4.

Kiedy występuje interferencja konstruktywna?

Gdy fale spotykają się w zgodnej fazie

Kiedy występuje interferencja destruktywna?

Gdy fale spotykają się w przeciwfazie

Jak zmienia się częstotliwość odbierana w efekcie Dopplera?

Gdy źródło i obserwator zbliżają się, częstotliwość rośnie

Narysuj przemiany gazowe na wykresie p-V.

Izochoryczna jest linią pionową, izobaryczna poziomą, izotermiczna hiperbolą, a adiabata jest bardziej stroma od izotermy.

Co dzieje się z energią wewnętrzną gazu doskonałego w przemianie izotermicznej?

Nie zmienia się, ponieważ zależy tylko od temperatury, a ta jest stała: ΔU = 0.

Co dzieje się w przemianie izochorycznej?

Objętość jest stała, więc gaz nie wykonuje pracy

Co dzieje się w przemianie izobarycznej?

Ciśnienie jest stałe

Co dzieje się w przemianie adiabatycznej?

Nie ma wymiany ciepła z otoczeniem: Q = 0

Jak wygląda wykres izotermy gazu doskonałego w układzie p-V?

Jest malejącą hiperbolą, ponieważ przy stałej temperaturze pV = const.

Co to jest ciepło właściwe?

To ilość ciepła potrzebna do podniesienia temperatury 1 kg substancji o 1 K.

Co to jest pojemność cieplna?

To ilość ciepła potrzebna do podniesienia temperatury całego ciała o 1 K.

Na czym polega przewodnictwo cieplne?

To przekazywanie energii między sąsiednimi cząsteczkami bez makroskopowego przepływu materii.

Na czym polega konwekcja?

To transport ciepła przez ruch ogrzanej cieczy lub gazu.

Na czym polega promieniowanie cieplne?

To przekazywanie energii za pomocą fal elektromagnetycznych

Narysuj linie pola elektrycznego pojedynczego ładunku dodatniego.

Linie wychodzą promieniście na zewnątrz od ładunku dodatniego.

Narysuj linie pola elektrycznego pojedynczego ładunku ujemnego.

Linie są skierowane promieniście do środka, ku ładunkowi ujemnemu.

Narysuj linie pola między ładunkiem dodatnim i ujemnym.

Linie zaczynają się na ładunku dodatnim i kończą na ujemnym, tworząc obraz dipola.

Jaki jest kierunek wektora natężenia pola elektrycznego?

Jest zgodny z kierunkiem siły działającej na dodatni ładunek próbny.

Jak zachowuje się ujemny ładunek w polu elektrycznym?

Siła działająca na ładunek ujemny jest skierowana przeciwnie do wektora natężenia pola E.

Jak wygląda pole elektryczne między równoległymi okładkami kondensatora?

Wewnątrz jest w przybliżeniu jednorodne

Jak łączą się kondensatory równolegle?

Pojemności się dodają: C_z = C1 + C2 + ...

Jak łączą się kondensatory szeregowo?

Odwrotności pojemności się dodają: 1/C_z = 1/C1 + 1/C2 + ...

Narysuj linie pola magnetycznego prostego przewodnika z prądem.

Linie pola są współśrodkowymi okręgami wokół przewodnika

Narysuj pole magnetyczne zwojnicy.

Wewnątrz zwojnicy linie są prawie równoległe i pole jest prawie jednorodne

Jak wyznaczyć kierunek siły Lorentza dla dodatniego ładunku?

Stosujemy regułę prawej dłoni do iloczynu v × B

Narysuj przykład siły Lorentza.

Jeśli v jest w prawo, a B w głąb kartki, to dla ładunku dodatniego siła F jest skierowana w górę

Jak oznacza się pole skierowane z kartki i w głąb kartki?

Kropka • oznacza wektor wychodzący z kartki, a krzyżyk × wektor skierowany w głąb kartki.

Jak wyznaczyć kierunek siły elektrodynamicznej?

Kierunek siły na przewodnik z prądem wyznacza reguła lewej dłoni albo iloczyn wektorowy l × B.

Narysuj przykład siły elektrodynamicznej.

Jeśli prąd płynie w prawo, a pole B jest w głąb kartki, siła działająca na przewodnik jest skierowana w górę.

Kiedy siła Lorentza jest równa zero w polu magnetycznym?

Gdy ładunek spoczywa albo porusza się równolegle lub przeciwnie do linii pola magnetycznego.

Kiedy siła elektrodynamiczna jest największa?

Gdy przewodnik z prądem jest prostopadły do linii pola magnetycznego, czyli sin α = 1.

Jak wygląda ruch naładowanej cząstki prostopadle do pola magnetycznego?

Cząstka porusza się po okręgu, ponieważ siła Lorentza jest zawsze prostopadła do prędkości.

Jak wygląda ruch naładowanej cząstki ukośnie do pola magnetycznego?

Cząstka porusza się po linii śrubowej wokół linii pola magnetycznego.

Co oznacza strumień pola magnetycznego?

Określa, ile linii pola magnetycznego przenika przez daną powierzchnię

Jak można zmienić strumień magnetyczny?

Zmieniając indukcję B, pole powierzchni S albo kąt między polem a normalną do powierzchni.

Podaj przykład indukcji elektromagnetycznej.

Wsuwanie magnesu do cewki wywołuje prąd

Jak sprawdzić regułę Lenza na przykładzie magnesu i cewki?

Gdy zbliżamy biegun magnesu, cewka wytwarza od strony magnesu taki sam biegun, aby przeciwstawić się zbliżaniu.

Jak są ustawione pola E i B w fali elektromagnetycznej?

Wektory E i B są wzajemnie prostopadłe oraz prostopadłe do kierunku rozchodzenia się fali.

Narysuj falę elektromagnetyczną.

E drga w jednej płaszczyźnie, B w prostopadłej, a fala rozchodzi się w kierunku prostopadłym do obu wektorów.

Uporządkuj widmo elektromagnetyczne od najdłuższej fali.

Fale radiowe, mikrofale, podczerwień, światło widzialne, ultrafiolet, promieniowanie rentgenowskie, gamma.

Jak zmieniają się częstotliwość i energia w widmie elektromagnetycznym?

W stronę promieniowania gamma rosną częstotliwość i energia fotonu, a maleje długość fali.

Narysuj odbicie światła.

Narysuj normalną do powierzchni

Narysuj załamanie światła przy przejściu do ośrodka gęstszego optycznie.

Promień załamany odchyla się do normalnej, więc kąt załamania jest mniejszy od kąta padania.

Narysuj załamanie światła przy przejściu do ośrodka rzadszego optycznie.

Promień załamany odchyla się od normalnej, więc kąt załamania jest większy od kąta padania.

Kiedy zachodzi całkowite wewnętrzne odbicie?

Gdy światło biegnie z ośrodka gęstszego optycznie do rzadszego i kąt padania jest większy od kąta granicznego.

Podaj przykład całkowitego wewnętrznego odbicia.

Światłowód, pryzmat optyczny lub połysk powierzchni wody oglądanej spod wody.

Narysuj trzy główne promienie dla soczewki skupiającej.

Promień równoległy po przejściu biegnie przez ognisko

Narysuj trzy główne promienie dla soczewki rozpraszającej.

Promień równoległy po przejściu rozbiega się tak, jakby wychodził z ogniska

Jaki obraz daje soczewka skupiająca dla przedmiotu poza ogniskiem?

Może dać obraz rzeczywisty i odwrócony

Jaki obraz daje soczewka skupiająca, gdy przedmiot jest między soczewką a ogniskiem?

Obraz jest pozorny, prosty i powiększony.

Jaki obraz daje soczewka rozpraszająca?

Zawsze daje obraz pozorny, prosty i pomniejszony.

Narysuj dyspersję światła w pryzmacie.

Światło białe rozszczepia się na barwy

Narysuj dyfrakcję na pojedynczej szczelinie.

Za wąską szczeliną fala rozchodzi się wachlarzowo

Narysuj interferencję na dwóch szczelinach.

Na ekranie powstają naprzemienne jasne i ciemne prążki wskutek wzmocnienia i wygaszenia fal.

Co pokazuje doświadczenie Younga?

Pokazuje falową naturę światła przez powstawanie prążków interferencyjnych za dwiema szczelinami.

Co to jest polaryzacja i co udowadnia?

Polaryzacja to uporządkowanie kierunku drgań fali

Jak wygląda wykres promieniowania ciała doskonale czarnego?

Krzywa zaczyna się od małych wartości, rośnie do maksimum i potem opada

Co mówi prawo przesunięć Wiena?

Długość fali maksimum promieniowania jest odwrotnie proporcjonalna do temperatury: λ_max T = const.

Co mówi prawo Stefana-Boltzmanna?

Całkowita moc promieniowania emitowana z jednostki powierzchni ciała doskonale czarnego jest proporcjonalna do czwartej potęgi temperatury: P/S = σT⁴.

Czym różni się widmo ciała rzeczywistego od ciała doskonale czarnego?

Przy tej samej temperaturze ciało rzeczywiste emituje mniej energii, więc jego wykres leży niżej.

Na czym polega efekt fotoelektryczny zewnętrzny?

Światło o częstotliwości większej od progowej wybija elektrony z powierzchni metalu.

Od czego zależy maksymalna energia elektronów w efekcie fotoelektrycznym?

Od częstotliwości światła, a nie od jego natężenia.

Od czego zależy liczba wybitych elektronów w efekcie fotoelektrycznym?

Przy częstotliwości powyżej progowej zależy głównie od natężenia światła.

Podaj równanie Einsteina dla efektu fotoelektrycznego.

Energia fotonu pokrywa pracę wyjścia i energię kinetyczną elektronu: hf = W + E_k, max.

Co przedstawia model atomu Bohra?

Elektrony mogą przebywać tylko na dozwolonych poziomach energii i emitują lub pochłaniają foton przy przejściu między poziomami.

Narysuj przejście elektronu między poziomami energii.

Przejście w dół oznacza emisję fotonu, a przejście w górę pochłonięcie fotonu o energii równej różnicy poziomów.

Jakie są właściwości promieniowania alfa?

Ma małą przenikliwość i dużą zdolność jonizacji

Jakie są właściwości promieniowania beta?

Ma średnią przenikliwość i jonizację

Jakie są właściwości promieniowania gamma?

Ma bardzo dużą przenikliwość i mniejszą zdolność jonizacji

Jak zachowuje się promieniowanie alfa, beta i gamma w polu elektrycznym?

Alfa odchyla się ku okładce ujemnej, beta minus ku dodatniej, a gamma nie odchyla się.

Co to jest energia wiązania jądra?

To energia potrzebna do rozdzielenia jądra na swobodne nukleony

Co oznacza energia wiązania na nukleon?

Jest miarą trwałości jądra

Dlaczego w rozszczepieniu i syntezie wydziela się energia?

Produkty mają większą energię wiązania na nukleon, a różnica masy zamienia się na energię.

Narysuj cztery podstawowe oddziaływania według zasięgu.

Grawitacyjne i elektromagnetyczne mają nieskończony zasięg, a silne i słabe działają na bardzo małych odległościach jądrowych.

Kiedy stosujemy transformacje Galileusza, a kiedy Lorentza?

Galileusza dla prędkości dużo mniejszych od c, a Lorentza dla prędkości porównywalnych z prędkością światła.

Co oznacza względność jednoczesności?

Dwa zdarzenia jednoczesne dla jednego obserwatora nie muszą być jednoczesne dla obserwatora poruszającego się względem niego.

Co to jest rozszczepienie światła?

Rozszczepienie światła to rozdzielenie światła złożonego na poszczególne barwy wskutek dyspersji, ponieważ każda długość fali załamuje się pod innym kątem.

Na czym polega zasada niezależności działania sił?

Jeżeli na ciało działa kilka sił, każda z nich wywołuje swój skutek niezależnie od pozostałych. Przykład: na ciało leżące na stole działa ciężar w dół i reakcja podłoża w górę; siły się równoważą, więc ciało nie przyspiesza.