psychologia międzykulturowa

Czym różni się kultura w ujęciu P. Boskiego od ujęcia G. Hofstede?

Według Boskiego kultura to zbiór istniejących przekonań oraz powszechnie występujących praktyk. Hofstede definiuje ją jako „kolektywne oprogramowanie umysłu”, które odróżnia członków jednej grupy od drugiej.

Jaki jest główny cel psychologii międzykulturowej?

Badanie, jak czynniki kulturowe wpływają na myśli, emocje i zachowania ludzi, oraz testowanie uniwersalności (trafności) modeli psychologicznych w odmiennych kontekstach kulturowych

Jaka jest główna różnica w obiekcie badań między psychologią kulturową a międzykulturową?

Psychologia kulturowa bada jedną konkretną kulturę/naród (np. profil ukształtowany przez daną kulturę). Psychologia międzykulturowa porównuje ze sobą co najmniej dwie kultury na wymiarach globalnych.

Czym zajmuje się psychologia interkulturowa?

Bada to, co dzieje się na styku kultur, czyli sytuacje, w których przedstawiciele odmiennych kultur wchodzą ze sobą w bezpośrednie interakcje.

WEIRD

Oznacza społeczeństwa: Western (zachodnie), Educated (wykształcone), Industrialized (uprzemysłowione), Rich (bogate), Democratic (demokratyczne). To w nich prowadzona jest większość klasycznych badań psychologicznych.

Jakie kraje dominują w badaniach psychologicznych poza kręgiem społeczeństw WEIRD?

Kraje z kręgu kultury konfucjańskiej (np. Chiny, Korea, Japonia, Wietnam), cechujące się m.in. kolektywizmem, hierarchią i szacunkiem dla starszych.

3 typy zmiennych wyróżnia model ekokulturowy Berry'ego?

1. Zmienne kontekstowe (kontekst ekologiczny i socjopolityczny). 2. Zmienne pośredniczące (adaptacje biologiczne i kulturowe oraz pasy transmisyjne). 3. Rezultaty psychologiczne (obserwowalne zachowania i wnioskowane cechy).

Czym różni się kontekst ekologiczny od socjopolitycznego w modelu Berry'ego?

Kontekst ekologiczny to środowisko naturalne, klimat, patogeny i gospodarka naturalna. Kontekst socjopolityczny to system polityczny, historia, media oraz procesy akulturacji.

Jakie wyróżniamy pasy transmisyjne (sposoby przekazywania kultury na jednostkę) w modelu Berry'ego?

Wpływy ekologiczne (bezpośrednie), transmisja genetyczna (DNA), transmisja kulturowa (wychowanie, edukacja) oraz akulturacja (zderzenie z inną kulturą).

Jak rolnictwo i przyjazny klimat wpływają na cechy psychologiczne ludzi (ścieżka rolnictwa)?

Sprzyjają powstawaniu dużych, zhierarchizowanych osad, które wymagają współpracy i liczenia. W procesie socjalizacji kładzie się nacisk na posłuszeństwo i odpowiedzialność, co ostatecznie generuje konformizm i zależność poznawczą od pola.

Jak łowiectwo/zbieractwo i ekstremalny klimat wpływają na psychikę (ścieżka łowiectwa)?

Wymuszają życie w małych, przemieszczających się grupach (nomadzi), gdzie kluczowa jest orientacja przestrzenna. Dzieci wychowuje się w duchu asertywności i samodzielności, co prowadzi do indywidualizmu i niezależności poznawczej od pola.

Jak według Nisbetta powstaje „kultura honoru”?

trudne warunki ekologiczne+słabe państwo= reprezentacja “twardziela” (ochrona dobutku)

Na jakiej próbie i kiedy Hofstede przeprowadził swoje słynne badania?

W latach 1968–1972 na grupie ponad 116 000 pracowników korporacji IBM w kilkudziesięciu krajach świata.

Wymień wymiary składające się na „Wielką Piątkę” Hofstede.

Dystans władzy (PDI). 2. Indywidualizm-kolektywizm (IND). 3. Męskość-kobiecość (MAS). 4. Unikanie niepewności (UAI). 5. Odległa (długoterminowa) orientacja czasowa

Czym charakteryzuje się kultura o dużym dystansie władzy?

Członkowie społeczeństwa naturalnie akceptują porządek hierarchiczny i nierówną dystrybucję władzy; podwładni boją się wyrażać odmienne zdanie i aprobują autokratyczny styl szefa.

Jakie są społeczne korelaty dużego dystansu władzy?

Wyższy poziom korupcji, gerontokracja (władza starszych), kominy płacowe, poczucie braku sprawiedliwości społecznej oraz negatywna korelacja z dochodem narodowym.

Czym różni się kultura indywidualistyczna od kolektywistycznej?

W indywidualizmie ludzie troszczą się głównie o siebie i najbliższą rodzinę (obraz „ja”). W kolektywizmie ludzie oczekują od grupy opieki w zamian za bezwzględną lojalność (obraz „my”).

Jakie są różnice w zatrudnianiu pracowników w kulturach IND i KOL?

W kulturze indywidualistycznej pracowników wybiera się spośród anonimowych kandydatów na podstawie kwalifikacji. W kulturze kolektywistycznej powszechne jest zatrudnianie krewnych, znajomych i wymiana przysług.

Co charakteryzuje kulturę o wysokim wskaźniku męskości

: Nastawienie na osiągnięcia, sukces materialny, asertywność, heroizm i silną rywalizację („twarde kultury”)

Co charakteryzuje kulturę kobiecą (w ujęciu Hofstede)?

Nacisk na kooperację, skromność, dbanie o słabszych, jakość życia oraz dążenie do konsensusu („miękkie kultury”).

Czego dotyczy wymiar „Unikania niepewności”?

Dotyczy tolerancji społeczeństwa na niepewność i wieloznaczność. Wiąże się z poziomem lęku w obliczu nieznanego i chęcią posiadania ustalonych rytuałów oraz praw (nie mylić z unikaniem ryzyka!).

Czym różni się koncepcja „Ja niezależnego” od „Ja współzależnego”?

Ja niezależne (kultura Zachodu) stawia na wyróżnianie się i zyski z indywidualizmu („skrzypiące koło dostaje smar”). Ja współzależne (kultura Azji, Afryki) unika odmienności, dbając o harmonijne relacje z grupą („wystający gwóźdź zostaje wbity”).

Czy w danym człowieku może istnieć jednocześnie „Ja niezależne” i „współzależne”?

Tak. U każdej osoby obecne są oba te konstrukty, a kultura decyduje jedynie o tym, który z nich ma większą „moc regulacyjną” w codziennym życiu.

Co wchodzi w skład Ciemnej Triady osobowości?

Narcyzm, psychopatia oraz makiawelizm.

Jak klimat i socjoekologia wpływają na poziom narcyzmu?

Narcyzm rozwija się najlepiej w środowiskach o dużej, nieprzewidywalnej zmienności temperatur i wysokim ryzyku (szybka historia życia), gdzie trzeba głośno walczyć o pozycję i uwagę grupy.

W jakich warunkach klimatycznych statystycznie najlepiej zakorzenia się psychopatia?

W klimatach stale gorących i stabilnych temperaturach (np. tropiki), gdzie z ewolucyjnej perspektywy bezwzględność i brak empatii ułatwiały przetrwanie.

Dlaczego makiawelizm sprzyja wolnej historii życia i zimnemu klimatowi?

Ponieważ w zimnym klimacie impulsywność oznacza śmierć. Przetrwanie mroźnych zim wymagało długoterminowego planowania, chłodnej kalkulacji zasobów oraz strategicznego manipulowania sojuszami.

Jaka jest główna teza kołowego modelu wartości Schwartza?

Struktura ludzkich wartości ma kształt kołowego kontinuum – wartości leżące obok siebie wspierają się, a leżące naprzeciwko siebie wykluczają się (korelują ujemnie).

Jakie dwa główne konflikty (wymiary) opisuje klasyczny model Schwartza?

Otwartość na zmiany (wolność, nowość) vs Zachowawczość (tradycja, bezpieczeństwo). 2. Przekraczanie siebie (altruizm, pomoc) vs Umacnianie siebie (władza, sukces, egoizm).

Jakie dwa wymiary dodaje nowy model wartości Schwartza i co one tłumaczą?

Dodaje wymiary: Wzrost vs Ochrona siebie (rozwój kontra działanie z lęku) oraz Koncentracja na innych vs Koncentracja na sobie (relacje i dopasowanie kontra własne zyski).

Czym jest akulturacja psychologiczna?

To proces zmian psychologicznych i adaptacyjnych, zachodzących w jednostce (np. migrancie) w wyniku stałego, bezpośredniego kontaktu z nową, odmienną kulturą.

Na jakie dwa pytania musi odpowiedzieć migrant, wybierając strategię akulturacyjną?

Czy chcę utrzymać więź i tożsamość z kulturą pochodzenia? 2. Czy chcę kształtować swoje życie według reguł nowej kultury dominującej?

Wymień 4 strategie akulturacyjne na poziomie jednostki (migranta).

Integracja, Asymilacja, Separacja oraz Marginalizacja.

Czym różni się asymilacja od integracji?

Asymilacja zachodzi, gdy migrant porzuca kulturę pochodzenia i całkowicie przyjmuje nową kulturę. Integracja polega na zachowaniu własnych tradycji przy jednoczesnym aktywnym i sprawnym funkcjonowaniu w nowym społeczeństwie.

Jakie są fazy akulturacji według Berry'ego?

Euforia, 2. Szok kulturowy, 3. Akulturacja, 4. Stabilna adaptacja.

e strategie wobec mniejszości może przyjąć społeczeństwo przyjmujące (poziom makro)?

Wielokulturowość (promocja różnic), Tygiel kulturowy (wymóg porzucenia odrębności na rzecz równości), Segregacja (trzymanie się osobno) lub Wyłączenie (eksterminacja, wysiedlenia).

Czym jest „Wiara w Grę Społeczną” (cynizm społeczny) i jak wpływa na dobrostan?

To negatywne przekonanie, że ludzie są egoistyczni, a świat jest bezwzględną grą. Niszczy dobrostan bezpośrednio (obniża nastrój) oraz pośrednio (ruinuje relacje i poczucie sensu życia).

W jakich kulturach Wiara w Grę może okazać się funkcjonalna (adaptacyjna)?

W krajach ceniących wartości przetrwania i bezpieczeństwa (np. Polska, Wietnam), gdzie ostrożność i cynizm pomagają radzić sobie z trudną rzeczywistością, w przeciwieństwie do kultur autoekspresji (np. Portoryko).

Jakie różnice w roli „samowspółczucia” wykazano między buddystami a katolikami?

Dla buddystów samowspółczucie jest wyższe i stanowi kluczowy fundament ogólnego szczęścia. Dla katolików jest niższe i stanowi jedynie pomocnicze narzędzie przy ocenie satysfakcji z życia.

Wymień co najmniej 5 cech charakterystycznych dla mentalności Polaków według materiałów.

Depresyjność i pesymizm, kultura niezadowolenia (narzekania), negatywizm i krytycyzm, cynizm i brak zaufania, silne poczucie krzywdy, mesjanizm oraz negatywny stosunek do władzy.