osteologia kręgowców

mózgoczaszka (neurocraniun)

osłona mózgu

trzewioczaszka (splanchnocranium)

stanowi szkielet przedniej części układów: pokarmowego i oddechowego

neurocranium i splanchnocranium stanowią razem

endocranium - czaszkę wewnętrzną

czaszka skórna (dermocranium)

uzupełnia szkielet endocranium

czaszka ryb chrzęstnoszkieletowych

zbudowana jest z tkanki chrzęstnej

w skład mózgoczaszki ryb chrzęstnoszkieletowych wchodzą

puszka mózgowa + parzyste torebki narządów zmysłowych = PALOCRANIUM oraz od 3 do 5.5 kręgów zlanych z puszką mózgową (neurocranium)

regiony w mózgoczaszce

rostrum, okolica węchowa, okolica oczodołowo-skroniowa, okolica potyliczna

w trzewioczaszce wyróżniamy

-> I i II łuk przedszczękowy, które zanikły lub przekształciły się w chrząstki wargowe -> III łuk szczękowy (żuchwowy) tworzący pierwotny aparat szczękowy -> IV łuk gnykowy, którego połówki składają się z: HYOMANDIBULARE i HYOIDEUM

pierwotny aparat szczękowy składa się z

-> szczęki górnej -> żuchwy połączony jest ruchomo w stawie żuchwowym, na szczękach zęby (przekształcone łuski plakoidalne, zbudowane ze szkliwa i dentyny)

hyostylia

zawieszenie szczęk na mózgoczaszce za pomocą HYOMANDIBULARE

kości zastępcze

głównie w części tylnej, postawie i dnie mózgoczaszki: -> o. otica- kości uszne -> o. sphenoidea- k. klinowa -> o. ethmoidea- k. sitowa

kości pokrywowe

-> czołowa- frontale -> ciemieniowa parietale -> oczodołowa- orbitale -> przyklinowa- parasphenoideum -> ciemieniowa- parietale -> lemiesz - vomer

górna część łuku gnykowego (os hyomandibulare) za pomocą spójki łączy

okolice stawu żuchowowego i słuchową część mózgoczaszki

kości zastępcze w mózgoczaszce płazów

-> occipitale laterale -> petrosum -> sphenoethnoideum

autostylia

połączenie szczęki górnej z mózgoczaszką przez przyrost palatoquadratum

kości pokrywowe u płazów

-> nosowe nasale -> łuskowe squamosum -> czołowo-ciemieniowe frontoparietale

szczękę górną budują

praemaxillare + maxillare

na miejscu tryskawki powstała

jama ucha środkowego i kolumienka (przekształcona hyomandibullare), okienko owalne przykrywa operculum

czaszka anapsydialna

brak dołów skroniowych, u żółwi

czaszka diapsydialna

2 doły skroniowe oddzielone od siebie łukiem

podniebienie pierwotne

palatinum + pterygoideum

podniebienie wtórne

maxillare + praemaxillare

górny łuk skroniowy

postorbitale + squamosum

dolny łuk skroniowy

jugale + quadratojugale

u ptaków górny łuk skroniowy zanika i następuje redukcja

postorbitale

elementy ruchome czaszki

-> żuchwa -> k. gnykowa -> k. słuchowe

kość potyliczna (os. occipitale)

-> occipitale laterale -> basioocipitale -> supraoccipitale

kość skroniowa (os. temporale)

-> mastoideum -> petrosum -> tympanium -> squamosum

kość klinowa (os sphenoidae)

-> trzon: przedklinowa + podstawnoklinowa -> skrzydło: orbitosphenoideum + alisphenoideum

kość sitowa (os ethmoidae)

ectoethomideum + mesethomideum

wtórne podniebienie

palatinum + maxillare + praemaxillare

kraniostylia

odwrócenie powierzchni stawowych we wtórnym stawie żuchwowym

pas barkowy pierwotny ryb (k. zastępcze)

scapula (łopatka) + coracoideum (k. krucza)

pas barkowy wtórny u ryb (k. pokrywowe)

skoblowa + zaskoblowa + nadskoblowa + zaskrobiowa + obojczyki

pas miednicowy ryby

os pelvis = os ilium, ischium, pubis (biodrowa, kulszowa, łonowa)

pas barkowy płazów

mostek (sternum) + zanik żeber + brak klatki piersiowej

pas barkowy ptaka

scapula + coracoideum + obojczyki (clavicula) zrastające się w widełki